همدلی,اولین قدم برای عبور از بحران


یکی از مهارتهای مهم زندگی که به فرد کمک میکند در مقابل چالشها و بحران های زندگی روزمره به طور موثرتری مقابله کند،همدلی است.و همچنین همدلی یکی از 7 مولفه هوش اخلاقی محسوب میشود.زیرا که انسان موجودی اجتماعی است و همدلی در ذات همه انسان ها وجود دارد.
همدلی یعنی اینکه احساسات و نیازهای دیگران را درک کنیم،و برای آنها ارزش قائل باشیم و پاسخ مناسب به آن احساس و نیاز بدهیم.حتی زمانی که خودمان در آن شرایط قرار نداریم. و به عبارتی با کفش دیگران راه برویم.
همدردی به این معنی است که؛خودمان را غرق در مشکل طرف مقابل کنیم و بدون رعایت مرزها و حریم های خودمان به خودمان آسیب بزنیم و علاوه بر آن ،به شخص آسیب دیده هم هیچ کمکی نکرده ایم. اما در همدلی به مرزها و حریم های خودمان احترام میگذاریم. و همچنین به فرد رنج کشیده نیز کمک خواهیم کرد. در همدلی به رنج شخص اعتبار میدهیم و دردش را به رسمیت میشناسیم. برای سوگواری کردن به او فضا میدهیم، به او زمان می دهیم و امید الکی به او نمی دهیم. چرا که ارتباط موثر با هر فردی با درک و همدلی آغاز می شود.
1_گوش دادن فعال: برقرار کردن تماس چشمی مناسب،تکان دادن سر،نزدیک شدن به او و پرسیدن سوالاتی از قبیل؛چرا،چگونه،کجا این اتفاق افتاد؟،بیشتر توضیح بده و… علاقه خودمان را به شنیدن ادامه حرف های طرف مقابل نشان دهیم.
و همچنین برای خودمان موضوع را شفاف سازی کردهایم. اجازه دهید حرفش را کامل تمام کند و وسط حرفش نپرید و همچنین رازدار باشید. در صورت نبودن محدودیت دست او را بگیرید ،نوازش کنید و به او اطمینان بدهید که برای تحمل این رنج و سختی در کنار او هستید. عوامل مزاحم از قبیل؛ گوشی،تلویزیون،انجام کار دیگران غیر از گوش دادن و … را حذف کنید و سوال های بی ربط نپرسید.
2_متوجه شدن احساس طرف مقابل و انعکاس احساس: زیرا که لازمه همدلی که بخشی از هوش هیجانی است شناسایی احساس است. از روی لحن صحبت،حالت چهره، تن صدا و همچنین برداشت از صحبت های خودش.
3_احساس فرد آسیب دیده را تشخیص میدهیم و عنوان میکنیم: متوجه هستم که شما هم اکنون این احساس را داری . زیرا که هر فرد در هر موقعیت احساس متفاوتی را درک میکند. به این معنی که در موقعیت یکسان افراد مختلف احساس مشابهی ندارند. و در نهایت اجازه دهیم که فرد حسش را برون ریزی کند و در مورد احساسش صحبت کند. چرا که نادیده گرفتن احساس و بیان نکردن آن باعث درونریزی و در نتیجه مشکلات روحی،روانی و جسمی برای فرد ایجاد میشود.همه احساسات در جای خوشان طبیعی هستند و نباید سرکوب شوند.
چند مثال از احساسات گوناگون در فرد آسیب دیده:ترس,وحشت,ناامیدی,خشم,پشیمانی,نفرت,درماندگی,اضطراب,ناراحتی و عذاب وجدان.
4_خودمان را جای طرف رنج دیده قرار میدهیم و از زاویه دید او به قضیه و موضوع نگاه میکنیم.با گفتن جملاتی از قبیل؛ حق داری،درکت میکنم، منم اگر جای شما بودم همین حس رو داشتم و همین کار رو انجام میدادم،من کنارت هستم که به تو کمک کنم تو تنها نیستی.
با انجام همدلی صحیح و موثر با فردی که رنج دیده است ،فرد آسیب دیده به خوبی شنیده شده و فهمیده که یک نفر احساسش را متوجه شده است و درک شده است. در نتیجه آرامتر میشود تا حدودی و عقده گشایی کرده است و احتمال آسیب جدی به سلامت جسم و سلامت روان فرد کمتر میشود.
و جلوی بسیاری از رفتارهای ناخوشایندی از قبیل؛ خودکشی،فرار گرفته میشود.هورمون استرس در بدن فرد کاهش پیدا میکند. ذهن آرام تر میشود و خلق و خو بهتر میشود.و تحمل سختی و مشکل برایش آسان تر میشود.
یکسری رفتارها و گفتارهایی وجود دارد که اگر آنها را در مقابل فرد درد دیده انجام دهیم نه تنها کمکی به او نکردهایم بلکه درد او را بیشتر نیز کرده ایم.
1_نصیحت کردن: این کار را بکن، این کار را نکن.
2_سرزنش و قضاوت دیگران: خود شما مقصر بودی، باید تلاش بیشتری انجام می دادی، کوتاهی کردی.
3_کوچک کردن مشکل: سخت نگیر، اصلا مهم نیست، کاری است که شده ، زیاد جدی هم نیست.
4_ بزرگ شمردن مشکل: خیلی اتفاق بدی افتاد ، شما خیلی بدبخت هستی.
5_مقایسه کردن: فردی را می شناسم که این مشکل و درد و رنج شما را داشت یا حتی بیشتر از شما آسیب دیده بود اما به راحتی خودش را جمع و جور کرد و با بحرانش مقابله کرد و قوی بود.به این معنی که سعی کنیم ،ثابت کنیم اوضاع بقیه از شما بدتر بوده.
6_منحرف ساختن ذهن: وقتی فردی دچار بحران شده است قرار نیست با شوخی ،خنده،بی خیالی، رفتن به تفریح، ذهن او را منحرف کنیم زیرا که کاملا موقتی است و فقط با همدلی صحیح آن فرد سبک می شود.
همدلی یک احساس ساده یا یک همدردی سطحی نیست،بلکه یک مهارت عاطفی و شناختی مهم است برای برقراری ارتباط عمیق بین انسان ها،و منجر به افزایش انسجام اجتماعی میشود.در دنیایی که پیچیدگی ها و تضادها رو به افزایش است،تمرین آگاهانه همدلی یک ضرورت است و باعث افزایش کیفیت زندگی میشود .
گردآورنده:خانم فتحیه خراسانی