هنر گوش دادن

هنر گوش دادن: مهارتی فراموش شده در دنیای پرحرف امروز

ما در دنیایی زندگی می کنیم که امروزه اطلاعات با سرعتی سرسام آور در حال منتشر شدن هستند و هر کسی سعی بر آن دارد که حرف خود را به کرسی بنشاند.

در چنین دنیایی، شاید با ارزش ترین و بنیادی ترین مهارت انسانی که همان گوش دادن است، بیشتر از همه به حاشیه رفته است. منظور از گوش دادن صرفا شنیدن کلمات نیست؛ بلکه منظور درک عمیق تری از احساسات ،نیازها و حتی سکوت های میان کلامی است. به تعبیر استفان کاوی” باید ابتدا درک کنید، سپس به دنبال درک شدن باشید.” همین اصل اهمیت گوش دادن فعال را نشان می دهد

گوش دادن فعال چیست؟

گوش دادن فعال فرایندی آگاهانه و انتخابی است که در طی آن شنونده با تمام وجودش به کلمات، لحن صدا، زبان بدن و حتی مکث های طرف مقابلش توجه می کند. در مقابل گوش دادن فعال ،شنیدن منفعل قرار می گیرد .در گوش دادن فعال ما تمرکز خود را بر درک درست پیام قرار می دهیم تا اینکه بخواهیم پاسخ سریع را آماده سازی کنیم .این انتخاب آگاهانه زمینه ساز ارتباطی واقعی و انسانی می شود.

چرا گوش دادن به حاشیه رفته است؟

دلایل زیادی برای به حاشیه رفتن گوش دادن وجود دارد که در این بخش به برخی از این دلایل اشاره می کنیم .

• ۱- بمباران اطلاعاتی: به دلیل مواجه شدن با حجم عظیمی از محتوا و اخبار به طور روزانه، ذهن انسان خسته شده و حوصله شنیدن عمیق کاهش می یابد.
• ۲- فرهنگ ابراز نظر دائمی :یکی از کارهایی که شبکه های اجتماعی انجام داده اند، فراهم نمودن فرصتی است که همه مدام حرف بزنند بی آنکه به شنیدن دیگران توجه کنند.
• ۳- عجله زندگی مدرن :به واسطه شتاب روزمره افراد تنها بخشی از حرف ها را می شنود و قبل از اتمام کلام در ذهنشان، پاسخ آماده می کنند .
• 4-خودمحوری و نیاز به دیده شدن: یکی از دلایل کمرنگ شدن تمایل به شنیدن واقعی میل شدید به تایید گرفتن از دیگران است.

اهمیت حیاتی گوش دادن

چرا گوش دادن دارای اهمیت زیادی است؟ دلایل متعددی را می توان بیان نمود که به اهمیت زیاد گوش دادن اشاره می کنند از جمله:

• ۱- اعتمادسازی در روابط: وقتی کسی واقعا شنیده می شود، احساس ارزشمندی نموده و همین پایه صمیمیت است.
• ۲-حل موثر تعارض ها: یکی از مهم ترین دلایل بروز اختلافات زیاد در بین مردم درست نشنیدن است. با گوش دادن فعال سوتفاهم ها از میان می رود و اختلافات از بین رفته یا به حداقل می رسند.
• ۳- رشد حرفه ای و یادگیری: یکی از رمزهای موفقیت و افزایش بهره وری و یادگیری در محیط های کاری و آموزشی گوش دادن فعال است.
• ۴- تقویت همدلی: هنگام شنیدن واقعی، ما به احساسات پشت کلمات متصل می شویم و همین مسئله خود زمینه همزیستی مسالمت آمیز را فراهم می آورد.

پیامدهای نداشتن مهارت گوش دادن:

هنگامی که افراد دارای مهارت گوش دادن فعال نیستند ،ممکن است با مشکلات و مسائل زیادی روبرو شوند. یکی از پیامدهای نداشتن مهارت گوش دادن فعال تنهایی عاطفی است. در ظاهر افراد زیادی اطراف ما هستند، اما وقتی شنیده نمی شویم احساس تنهایی می کنیم. دومین پیامد را می توان در ضعف در یادگیری یافت. بدون شنیدن عمیق فرآیند یادگیری و تبادل دانش ناقص می ماند. افزایش استرس و اضطراب یکی دیگر از پیامدهای نداشتن این مهارت مهم است .نادیده گرفته شدن، فشار روانی و احساس بی ارزشی در نتیجه اضطراب و استرس حاصل از عدم مهارت گوش دادن می باشند. یکی دیگر از پیامدها عبارت است از گسست اجتماعی در سطح کلان. نبود گوش دادن می تواند قطب بندی و بی اعتمادی را گسترش دهد.

چگونه شنونده بهتری باشیم؟

برای اینکه بتوانیم شنونده بهتری باشیم باید به چند نکته اساسی توجه بکنیم .اگر در لحظه گوش کردن موبایل خود را کنار بگذاریم و تمامی عوامل حواس پرتی را از بین ببریم ،می توانیم شنونده بهتری باشیم .یکی دیگر از راه ها ،مدیریت زبان بدن خویش است. تماس چشمی ،سرتکان دادن و لبخند ملایم نشانه توجه واقعی است. اگر می خواهیم شنونده خوبی باشیم نباید قضاوت کنیم .پذیرش حرف ها بدون پیش داوری فضای امن ارتباطی را ایجاد می کند .هنگام گوش دادن فعال از سوالات باز برای تشویق طرف مقابل به بیان بیش تر استفاده کنیم .گاهی سکوت همراه با توجه بهترین پاسخ است. همچنین می توانیم برای نشان دادن درک و توجه خویش از صحبتهای طرف مقابل بازگویی کوتاهی از صحبت هایش را داشته باشیم.

گوش دادن و همدلی؛ دو روی یک سکه
گوش دادن واقعی ریشه اش در همدلی است. هر بار که به دیگران گوش می دهیم در واقع پلی ساخته ایم میان دل ها و ذهن ها .توانایی گوش دادن اختلاف نظرها را به فرصت درک متقابل بدل می کند و جامعه ای انسانی تر شکل می ده.

نتیجه گیری:

در جهانی پر از صدا ،شاید بزرگترین هدیه ای که می توانیم به دیگران بدهیم یک گوش شنوا و قلبی پذیرا باشد. هنر گوش دادن مهارتی ساده اما عمیق است که می تواند کیفیت روابط فردی محیط های کاری و حتی سلامت اجتماعی را ارتقا دهد. با تمرین این مهارت می توانیم جامعه ای بسازیم که بر پایه همدلی درک و احترام متقابل استوار باشد.

گردآورنده: حسنا محمودآبادی